Bilgisayar Sistemlerinin Mimari İşleyişi, Veri Temsili Taksonomisi ve Sayısal Medya Kodlama Standartlarının Mühendislik Analizi

Modern medeniyetin temel taşı haline gelen bilgisayar sistemleri, fiziksel donanım bileşenleri ile bu bileşenlere hayat veren yazılım katmanlarının karmaşık bir senkronizasyon içerisinde çalışması esasına dayanır. En soyut düzeyde bir bilgisayar, dış dünyadan gelen verileri (input) kabul eden, bu verileri önceden tanımlanmış mantıksal ve aritmetik kurallar dizisine göre işleyen (process), elde edilen bilgiyi depolayan (storage) ve nihayetinde anlamlı bir sonuç olarak dışarıya aktaran (output) bir otomat olarak tanımlanabilir.¹ Bu süreçlerin her biri, fiziksel dünyadaki elektriksel sinyallerin dijital dünyadaki mantıksal değerlere dönüştürülmesiyle mümkün olmaktadır. Bilgisayarların çalışma prensiplerini anlamak, yalnızca donanım parçalarını tanımayı değil, aynı zamanda verinin en küçük yapı taşı olan bit seviyesinden başlayarak karmaşık video kodeklerine kadar uzanan geniş bir mimari hiyerarşiyi kavramayı gerektirir.

Bilgisayar Donanımının Mimari Temelleri ve Bileşen Etkileşimi

Bilgisayarın fiziksel yapısını oluşturan tüm mekanik ve elektronik parçalar “donanım” (hardware) olarak adlandırılır.³ Donanım, kendi başına durağan bir yapıya sahip olsa da, üzerine yüklenen yazılımsal yönergelerle işlevsellik kazanır. Bir bilgisayar sisteminin çekirdeğinde, tüm birimlerin koordinasyonunu sağlayan anakart (motherboard) yer alır. Anakart, bilgisayarın merkezi sinir sistemi işlevini görerek; işlemci, bellek, grafik kartı ve depolama birimleri arasındaki veri trafiğini yöneten yolları (bus) üzerinde barındırır.¹ Sistemin genel performansı, yalnızca tekil bileşenlerin hızına değil, bu bileşenlerin anakart üzerindeki veri yolları aracılığıyla ne kadar verimli bir iletişim kurduğuna bağlıdır.¹

Merkezi İşlem Birimi (CPU) ve Komut Çevrimi

Merkezi İşlem Birimi (CPU), bilgisayarın beyni olarak nitelendirilir ve sistemdeki tüm hesaplama, mantık ve kontrol operasyonlarından sorumludur.¹ CPU’nun performansı, bir saniye içinde gerçekleştirebildiği işlem döngüsünü ifade eden saat hızı (GHz) ve aynı anda birden fazla işi yapabilme yeteneğini belirleyen çekirdek sayısıyla ölçülür.⁵ İşlemcinin çalışma mantığı, transistörlerin açık veya kapalı olma durumuna, yani elektriksel akımın varlığına (1) veya yokluğuna (0) dayanır.¹ Bu iki durumlu kodlama “ikilik sistem” (binary system) olarak adlandırılır ve modern bilişimin en temel yapı taşını oluşturur.¹

İşlemcinin her bir makine komutunu işleme süreci “Getir-Kod Çöz-Yürüt” (Fetch-Decode-Execute) döngüsü olarak bilinen bir algoritma çerçevesinde gerçekleşir.⁸ Bu döngü, bilgisayar açık olduğu sürece saniyede milyarlarca kez tekrarlanarak yazılım komutlarını eyleme dönüştürür.¹²

1. Getir (Fetch): CPU, bir sonraki komutun hangi bellek adresinde bulunduğunu takip eden Program Sayacı (PC) yazmacını kullanır.⁸ Adres veri yolu üzerinden ana belleğe gönderilir ve ilgili komutun ikili kodu veri yolu aracılığıyla CPU’ya taşınarak Komut Yazmacı’na (IR) yerleştirilir.⁸ Bu aşamada PC bir artırılarak bir sonraki komuta hazırlanır.⁸
2. Kod Çöz (Decode): CPU içerisindeki Kontrol Ünitesi (CU), IR’ye yerleştirilen ikili kodu yorumlar.⁸ Bu aşamada komutun operasyon kodu (opcode) belirlenir; yani toplama mı, veri kopyalama mı yoksa bir karşılaştırma mı yapılacağı anlaşılır.⁸ Ayrıca işlemin hangi veriler (operand) üzerinde gerçekleştirileceği ve sonuçların nereye yazılacağı da bu aşamada netleşir.⁸
3. Yürüt (Execute): Belirlenen işlem, Aritmetik Mantık Birimi (ALU) tarafından gerçekleştirilir.⁸ Eğer bir matematiksel hesaplama söz konusuysa ALU devreleri kullanılır, eğer bir bellek erişimi gerekliyse veriler ilgili yazmaçlara veya bellek adreslerine taşınır.⁹ İşlem tamamlandığında sonuçlar kaydedilir ve döngü en başa döner.⁸

Modern CPU’lar, bu temel döngüyü hızlandırmak için “pipelining” adı verilen bir teknik kullanır. Bu teknikte, bir komut henüz yürütülürken bir sonraki komutun kod çözme aşamasına geçilmesi ve ondan sonrakinin bellekten getirilmesi sağlanarak işlem verimliliği maksimize edilir.⁸

Bellek Hiyerarşisi ve Depolama Stratejileri

Bilgisayar mimarisinde verinin işlenme hızı ile kalıcılığı arasında ters bir orantı bulunur. Bu durum, farklı bellek türlerinin bir hiyerarşi içerisinde kullanılmasını zorunlu kılar. En hızlı ancak en sınırlı bellek türleri CPU içindeki yazmaçlardır (registers). Bunları, işlemciye hızlı veri erişimi sağlayan ve bilgisayar çalışırken aktif uygulamaları barındıran Rastgele Erişimli Bellek (RAM) takip eder.¹ RAM, elektrik kesildiğinde verileri kaybeden uçucu (volatile) bir yapıdır ve sistem performansını belirleyen ana unsurlardan biridir.⁵

Kalıcı veri depolama ihtiyacı ise ikincil depolama birimleri tarafından karşılanır. Geleneksel Sabit Disk Sürücüleri (HDD), manyetik diskler üzerinde dönen mekanik bir yapıya sahipken; modern Katı Hal Sürücüleri (SSD), flaş bellek teknolojisini kullanarak çok daha yüksek okuma/yazma hızları ve dayanıklılık sunar.⁵ Veri depolama süreçlerinde hız faktörü kadar güvenilirlik ve kapasite de büyük önem taşır; zira işletim sistemi, uygulama programları ve kullanıcı dosyaları bu birimlerde kalıcı olarak ikamet eder.¹

Bilişimde Veri Temsili: Bit, Bayt ve Karakter Kodlama Standartları

Dijital ortamda her türlü bilgi—metinden sese, görüntüden videoya—ikilik tabanda (0 ve 1) temsil edilir. Bu sistemin temeli, elektronların transistör kapılarından geçişini (1) veya geçemeyişini (0) kontrol eden fiziksel bir fonksiyona dayanır.¹

Veri Birimleri ve Dönüşüm Paradoksları

Bilişim dünyasında en küçük bilgi birimi “bit” olarak adlandırılır.¹ Sekiz adet bitin bir araya gelmesiyle oluşan grup ise “bayt” (byte) olarak tanımlanır.¹ Bir bayt, 256 farklı karakteri (örneğin ASCII karakter seti) temsil edebilme yeteneğine sahiptir.¹⁸ Veri miktarları arttıkça kilobayt, megabayt gibi önekler kullanılmaya başlanır. Ancak bu öneklerin hesaplanmasında endüstride iki farklı yaklaşım mevcuttur: 1000 tabanlı metrik sistem (SI) ve 1024 tabanlı ikili sistem (IEC).

Birim Adı	Sembol	İkili Değer (B)	Ondalık Değer (B)	Fark Oranı
Kilobayt	KB / KiB			%2.4
Megabayt	MB / MiB			%4.8
Gigabayt	GB / GiB			%7.3
Terabayt	TB / TiB			%9.9
Petabayt	PB / PiB			%12.5

Geleneksel olarak bilişimciler 1024 çarpanını kullansa da, depolama aygıtı üreticileri ürünlerini 1000 çarpanıyla etiketler.²¹ Bu durum, 500 GB olarak satın alınan bir diskin işletim sisteminde yaklaşık 465 GiB olarak görünmesine neden olan teknik tutarsızlığın temel kaynağıdır.²² IEC standartları bu kafa karışıklığını gidermek için “kibibyte” (KiB), “mebibyte” (MiB) gibi terimleri önermiş olsa da, geleneksel KB ve MB kullanımı hala yaygındır.

Karakter Kodlama Standartları: ASCII’den Unicode’a Evrim

Bilgisayarların sayısal olmayan karakterleri (harfler, semboller, emojiler) anlayabilmesi için her karakterin sayısal bir karşılığa atanması gerekir. Bu sürece “karakter kodlaması” (character encoding) denir.

• ASCII (American Standard Code for Information Interchange): Bilgisayar dünyasının en eski ve temel kodlama standardıdır. ASCII, her karakter için 7 bit kullanır ve toplam 128 farklı karakter (İngiliz alfabesi, rakamlar ve kontrol karakterleri) tanımlar. Her ne kadar 1 baytlık (8 bit) alan kaplasa da, 8. bit genellikle kontrol veya genişletilmiş özellikler için ayrılmıştır. ASCII’nin en büyük sınırlılığı, yalnızca temel Latin karakterlerini desteklemesi ve Türkçe, Çince veya Arapça gibi dillerdeki özel karakterleri barındıramamasıdır.
• Unicode: Dünyadaki tüm dillerin karakterlerini, sembollerini ve hatta emojileri tek bir çatı altında toplamayı hedefleyen evrensel bir standarttır. Unicode bir “kodlama şeması” değil, her karaktere benzersiz bir “kod noktası” (sayısal değer) atayan bir sözlüktür.
• UTF-8 (Unicode Transformation Format): Unicode standardının internet ve modern sistemlerde en yaygın kullanılan uygulama biçimidir. UTF-8’in “dehası” değişken uzunluklu (variable width) yapısında yatar. Standart ASCII karakterleri için tıpkı orijinal ASCII gibi 1 bayt kullanırken, daha karmaşık karakterler ve emojiler için 2, 3 hatta 4 bayta kadar genişleyebilir. Bu sayede hem ASCII ile geriye dönük tam uyumluluk sağlar hem de depolama alanını optimize eder.

Dosya Boyutu ve Fiziksel Depolama Mekaniği

Bir dosyanın büyüklüğünü incelerken iki farklı kavramla karşılaşılır: “Dosya Boyutu” ve “Diskteki Boyut”.⁶ Dosya boyutu, dosyanın içerdiği verinin net bayt miktarını ifade eden mantıksal bir değerdir.⁶ Diskteki boyut ise, dosya sisteminin (NTFS, APFS, Ext4 vb.) bu veriyi fiziksel depolama ortamında nasıl organize ettiğine bağlı olarak değişen fiziksel bir değerdir.⁶

Bu farkın ana sebebi “tahsis birimi” veya “küme” (cluster) adı verilen yapılardır.⁶ Dosya sistemleri verileri disk üzerine tek tek baytlar halinde değil, örneğin 4 KB’lık bloklar halinde yazar.⁶ Eğer bir dosya sadece 100 baytlık bir veri içeriyorsa bile, disk üzerinde 4 KB’lık tam bir bloğu işgal eder.⁶ Bu durum, küçük boyutlu binlerce dosyanın bulunduğu klasörlerde ciddi miktarda alan israfına (internal fragmentation) yol açabilir.³⁰ Bazı modern dosya sistemleri, 1 KB’dan küçük verileri doğrudan ana dosya tablosu (MFT) içinde saklayarak diskteki boyutu 0 bayt olarak gösterebilir.¹⁶

Dosya Formatları Taksonomisi ve Uygulama Alanları

Dosyalar, verinin belirli bir standart veya protokol çerçevesinde yapılandırılmış halidir.³¹ Verinin türüne (metin, görüntü, ses) ve kullanım amacına göre geliştirilen yüzlerce farklı dosya formatı mevcuttur.³²

Metin, Belge ve Arşivleme Formatları

Metin tabanlı dosyalar ve veri sıkıştırma yöntemleri, bilginin saklanması ve transferinde kritik rol oynar.

• .txt: Sadece ham karakter verilerini içeren, herhangi bir biçimlendirme desteği sunmayan evrensel bir formattır.³¹
• .docx /.doc: Microsoft Word’ün zengin metin formatıdır. Modern.docx formatı aslında XML tabanlı bir sıkıştırma yapısına sahiptir.³⁴
• .pdf (Portable Document Format): Cihaz ve yazılımdan bağımsız olarak belgenin orijinal görünümünü korumak için tasarlanmıştır.¹²
• Sıkıştırma Formatları (.zip,.rar,.7z): Dosya boyutunu küçültmek ve birden fazla dosyayı paketlemek için kullanılır. .7z, yazı temelli dosyalarda genellikle en yüksek sıkıştırma oranını sunarken, .zip evrensel uyumluluğu nedeniyle en yaygın olanıdır.

Görsel Veri Kodlama ve Sıkıştırma Stratejileri

Görüntü dosyaları, piksellerin renk değerlerini saklama yöntemlerine göre kategorize edilir. Burada temel ayrım kayıplı (lossy) ve kayıpsız (lossless) sıkıştırma arasındadır.³⁶

Format	Sıkıştırma	Alfa (Şeffaflık)	En İyi Kullanım Senaryosu
JPEG	Kayıplı	Yok	Fotoğraflar, web içerikleri (yüksek sıkıştırma) 22
PNG	Kayıpsız	Var	Logolar, grafikler, şeffaflık gerektiren görseller 22
WebP	Her ikisi	Var	Modern web, JPEG ve PNG’ye güçlü bir alternatif 22
AVIF	Her ikisi	Var	Yeni nesil web, en yüksek sıkıştırma ve HDR desteği 9

JPEG, insan gözünün detay algılama limitlerini kullanarak dosya boyutunu %90’a varan oranlarda küçültürken görüntüde hafif bozulmalara yol açabilir.²² PNG ise hiçbir veri kaybı yaşatmaz ancak fotoğraf gibi karmaşık görüntülerde dosya boyutu çok büyüktür.²²

Ses Dosyaları ve Psikoakustik Modelleme

Ses verisi, analog sinyallerin belirli aralıklarla örneklenmesi (sampling) yoluyla dijitalleştirilir.¹¹

• WAV (Waveform): Sıkıştırılmamış ses verisidir. Stüdyo kayıtları için standarttır ancak depolama alanı açısından verimsizdir.
• FLAC (Free Lossless Audio Codec): Ses verisini matematiksel olarak kayıpsız bir şekilde sıkıştırır. WAV kalitesini sunarken dosyayı %50-60 oranında küçültebilir.
• MP3 (MPEG Layer 3): Kayıplı sıkıştırma yöntemidir. Psikoakustik modeller kullanarak insan kulağının duymadığı frekansları veri setinden çıkarır.

Video Mühendisliği: Kodekler, Konteynerler ve Akış Dinamikleri

Video dosyaları, dijital medyanın en yoğun veri içeren türüdür. Bir video dosyası temelde iki ana bileşenden oluşur: Konteyner (Container) ve Kodek (Codec).¹⁵

Kodek Teknolojileri ve Sıkıştırma Verimliliği

Kodek (Compressor/Decompressor), video verisini saklamak için sıkıştıran ve oynatmak için çözen yazılımdır.³⁶

• H.264 (AVC): Günümüzde internetin ve Blu-ray dünyasının temel taşıdır. Neredeyse her cihazda donanımsal hızlandırma desteğine sahiptir.⁸
• HEVC (H.265): H.264’ün halefi olarak, aynı görüntü kalitesini yaklaşık %50 daha az veriyle sunabilir. 4K ve 8K yayıncılık için tasarlanmıştır.⁸
• AV1: Google ve Netflix gibi devlerin desteklediği, telifsiz ve açık kaynaklı bir formattır. HEVC’den daha yüksek verimlilik sunar.¹⁵

Konteyner Formatları ve Fonksiyonları

Konteyner, video akışını, ses kanallarını, altyazıları ve meta verileri tek bir pakette toplayan yapıdır.²⁵

• MP4: En popüler konteynerdir. Mobil cihazlar ve web servisleri arasında evrensel uyumluluğa sahiptir.²⁵
• MKV (Matroska): Açık kaynaklı bir devdir. Sınırsız sayıda ses ve altyazı izini barındırabilir. Film arşivleri için tercih edilir.²⁵
• MOV: Apple tarafından geliştirilmiştir. Profesyonel video düzenleme ortamlarında yüksek esneklik ve kalite sunar.²⁵

Dosya Büyüklüğü Hesaplama Metodolojileri: Matematiksel Yaklaşım

Dijital dosyaların boyutlarını önceden hesaplamak, kapasite planlaması için elzemdir.

Ses Dosyası Boyutu Hesaplama

Sıkıştırılmamış (LPCM) bir ses dosyasının boyutunu belirlemek için örnekleme frekansı, bit derinliği, kanal sayısı ve süre çarpılır.

Formül:

Örneğin, CD kalitesinde (44.1 kHz, 16 bit, Stereo) 5 dakikalık bir ses dosyasının boyutu:

Bayt cinsinden: .

Bitrate Temelli Video Dosya Boyutu Tahmini

Gerçek hayatta videolar kodekler tarafından sıkıştırıldığı için hesaplamalar doğrudan hedeflenen bitrate üzerinden yapılır.

Temel Formül:

Örnek Hesaplama:

Bir 4K video 40 Mbps bitrate ile 10 dakika (600 saniye) boyunca kaydediliyorsa:

.

Profesyonel video prodüksiyonunda, ses kanallarının bitrate değerleri de bu sonuca eklenmelidir. VBR (Değişken Bit Hızı) kullanılıyorsa, hesaplamalarda ortalama bitrate yerine tepe (peak) bitrate değerini baz almak depolama güvenliği için daha doğru bir yaklaşımdır.

Dijital Ekosistemin Geleceği ve Sonuç

Bilgisayarların çalışma mantığı, basit bir 0-1 ikileminden başlayarak insanlığın ürettiği tüm bilgiyi dijitalleştirebilen devasa bir mimariye evrilmiştir. Karakterlerin kodlanmasından donanım bileşenleri arasındaki veri transferine kadar her adım, modern sistemlerin hızını ve verimliliğini belirler. Bit ve bayt seviyesindeki her bir gelişim, AV1 gibi daha verimli kodeklerin ve UTF-8 gibi esnek kodlama standartlarının yaygınlaşmasıyla, dijital dünyayı daha erişilebilir ve sürdürülebilir kılmaktadır. Veri yapılarını ve hesaplama metodolojilerini anlamak, dijital kaynakların bilinçli yönetimi için temel bir yetkinlik olmaya devam edecektir.

Alıntılanan çalışmalar

1. Bilgisayar Bileşenleri Nelerdir? – Yeni Başlayanlar İçin Akıllı Ev, IOT ve NAS Rehberi, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.muratdonmez.com.tr/bilgisayar-nedir-bilgisayar-bilesenleri-nelerdir/
2. Bilgisayar Kapasite Ölçü Birimleri – video.eba.gov.tr, erişim tarihi Şubat 21, 2026, http://img.eba.gov.tr/154/072/506/4f0/c23/344/cdd/ae0/570/ae5/7ce/003/97a/8c2/001/1540725064f0c23344cddae0570ae57ce00397a8c2001.pdf?name=Kapasite%20%C3%96l%C3%A7%C3%BC%20Birimleri.pdf
3. BİLGİSAYAR DERSİ BİLGİSAYARIN TANIMI VE DONANIM BİLGİSİ, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://yunus.hacettepe.edu.tr/~eacar/dersler/uygulamalar/bilgisayar
4. ELI5: Neden “boyut” ve “disk üzerindeki boyut” farklı? : r/explainlikeimfive – Reddit, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.reddit.com/r/explainlikeimfive/comments/95svvo/eli5why_size_and_size_on_disk_is_different/?tl=tr
5. Donanım Nedir? Ne İşe Yarar? – Techcareer.net, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.techcareer.net/dictionary/hardware
6. Bilgisayar Donanımları: Temel Bileşenler ve Çalışma Prensipleri – Gazete Merhaba, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://gazetemerhaba.com/bilgisayar-donanimlari-temel-bilesenler
7. Bilgisayarın Çalışma Mantığı – Academy Peak Bilgi Teknolojileri, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.academypeak.com/blog/bilgisayarin-calisma-mantigi-24
8. Fetch, decode, execute (repeat!) – Clayton Cafiero, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.uvm.edu/~cbcafier/cs2210/content/02_basics_of_architecture/fetch_decode_execute.html
9. hardware and operation | fetch decode execute cycle – Computer Science Cafe, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.computersciencecafe.com/a115-computer-fundamentals-ib.html
10. Boyut ve diskteki boyut arasındaki fark nedir? : r/LinusTechTips – Reddit, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.reddit.com/r/LinusTechTips/comments/1717get/what_is_the_difference_between_size_and_size_on/?tl=tr
11. RADYO-TELEVİZYON FOTOĞRAF, SES VE VİDEO FORMATLARI, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/halil.zengin/131027/Foto%C4%9Fraf,%20Ses%20Ve%20Video%20Formatlar%C4%B1.pdf
12. Fetch Decode Execute Cycle – IGCSE Computer Science Revision – Save My Exams, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.savemyexams.com/igcse/computer-science/cie/23/revision-notes/3-hardware/computer-architecture/the-fetch-decode-execute-cycle/
13. The Fetch–Decode–Execute Cycle Explained Simply | RevisionDojo, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.revisiondojo.com/blog/the-fetch-decode-execute-cycle-explained-simply
14. Dosya uzantısı – Vikipedi, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya_uzant%C4%B1s%C4%B1
15. Decoding the Video Codec Wars: H.264, HEVC, and AV1 Compared for Streaming, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://flussonic.com/cn/blog/news/evolution-of-video-codecs
16. ELI5: the fetch decode execute cycle (computing) : r/explainlikeimfive – Reddit, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.reddit.com/r/explainlikeimfive/comments/1ooed4b/eli5_the_fetch_decode_execute_cycle_computing/
17. Video Formats: Understanding MOV, MP4, AVI, and MKV, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://docs.picsart.io/docs/photo-video-editor-video-formats-understanding-mov-mp4-avi-and-mkv
18. Data Storage Units | Kilobytes, Megabytes, Gigabytes & Terabytes – Lesson – Study.com, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://study.com/learn/lesson/data-storage-units-kb-mb-gb-tb.html
19. Every video format, codec, and container explained – api.video, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://api.video/blog/product-updates/every-video-format-codec-and-container-explained/
20. Units of information – Wikipedia, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Units_of_information
21. Definitions of the SI units: The binary prefixes – NIST, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://physics.nist.gov/cuu/Units/binary.html
22. Understanding file sizes | Bytes, KB, MB, GB, TB, PB, EB, ZB, YB – GeeksforGeeks, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.geeksforgeeks.org/computer-science-fundamentals/understanding-file-sizes-bytes-kb-mb-gb-tb-pb-eb-zb-yb/
23. MiB vs MB- Whats the Difference? – Digilent Blog, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://digilent.com/blog/mib-vs-mb-whats-the-difference/
24. WebP vs JPEG vs AVIF: Best Format for Web Photos in 2026 – FreeImages Blog, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://blog.freeimages.com/post/webp-vs-jpeg-vs-avif-best-format-for-web-photos
25. Understanding Video Containers: A Comprehensive Guide to Digital Video Formats – Castr, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://castr.com/blog/video-containers/
26. erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.reddit.com/r/LinusTechTips/comments/1717get/what_is_the_difference_between_size_and_size_on/?tl=tr#:~:text=Boyut%2C%20mant%C4%B1ksal%20boyuttur%2C%20yani%20kullan%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1nda,yani%20diskte%20kaplad%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20alan%20miktar%C4%B1d%C4%B1r.
27. Bir Dosyanın Boyut ve Diskteki Boyutu Arasında Neden Genellikle Fark Olur? – Ekşi Şeyler, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://eksiseyler.com/bir-dosyanin-boyut-ve-diskteki-boyutu-arasinda-neden-genellikle-fark-olur
28. WEBP vs. AVIF: Hızlı Açılan Web Siteleri Hangisini Kullanmalı? Destekleyen Tarayıcılar – Hosting.com.tr, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.hosting.com.tr/blog/webp-vs-avif/
29. Audio Formats Compared: WAV, AIFF, MP3, FLAC & When to Use Them – Audioholics, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.audioholics.com/audio-technologies/demystifying-audio-formats
30. Boyut – Diskteki Boyut – UBenzer | Umut Benzer., erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://ubenzer.com/2011/08/boyut-diskteki-boyut/
31. Dosya Türleri ve Dosya Uzantıları – 6. Sınıf Bilişim Teknolojileri – Aykut AKMAN, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://aykutakman.com/blog/dosya-turleri-ve-dosya-uzantilari
32. ELI5: Neden ses, video ve fotoğraflar için bu kadar çok dosya formatı var? – Reddit, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.reddit.com/r/explainlikeimfive/comments/kys5nz/eli5_why_are_there_so_many_file_formats_for_audio/?tl=tr
33. Audio Formats: MP3, FLAC, WAV and More – Which Format Is Best and How Do They Differ? – Dr.Head, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://drhead.ae/blog/audio-formats-mp3-flac-wav-and-more-which-format-is-best-and-how-do-they-differ/
34. MiB vs. MB: Understanding the Units for Data Rates and Bandwidth, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://docs.baslerweb.com/knowledge/mib-vs-mb-understanding-the-units-for-data-rates-and-bandwidth
35. PowerPoint’te desteklenen dosya biçimleri – Microsoft Desteği, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://support.microsoft.com/tr-tr/office/powerpoint-te-desteklenen-dosya-bi%C3%A7imleri-252c6fa0-a4bc-41be-ac82-b77c9773f9dc
36. Jpg, Png, Webp ? Hangi görüntü formatını kullanmalıyım ? – Celilcan Topçuoğlu, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.celilcan.net/hangi-goruntu-formatini-kullanmaliyim/
37. JPEG, GIF, TIFF, PNG, Bitmap arasındaki farklar nelerdir? – Fotoğraf Tarama Hizmeti, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.fotograftaramahizmeti.tr/resim-formatlari-jpeg-gif-tiff-png-bitmap-ve-diger-formatlar-arasindaki-farklar-ve-kullanim-alanlari/
38. Best codec to choose: HEVC vs AVC (H.264 vs H.265) – Ceeblue, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://ceeblue.net/best-codec-to-choose-hevc-vs-avc/
39. Bitrate Nedir? Bitrate Kaç Olmalıdır? – Öztoprak Medya, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://oztoprakmedya.com/bitrate-nedir-bitrate-kac-olmalidir/
40. Video File Size Calculator (by format), erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.omnicalculator.com/other/video-size
41. How to Choose The Best Video File Formats: MP4, MOV, MKV – TechSmith, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.techsmith.com/blog/video-file-formats/
42. Bitrate Nedir? – FilikaNet, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.filika.net.tr/bitrate-nedir
43. HEVC (H.265) ve AVC (H.264) Nedir? Hangisi Tercih Edilmeli …, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.technopat.net/2024/04/22/hevc-h-265-ve-avc-h-264-nedir-hangisi-tercih-edilmeli/
44. Video Bitrate & Resolution: An Easy Overview | College of Communication & Information, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://ci.uky.edu/about/faculty-and-staff-resources/ci-technology-services/tutorials/video-bitrate-resolution-easy
45. Bit hızı başlangıç kılavuzu | Adobe, erişim tarihi Şubat 21, 2026, https://www.adobe.com/tr/creativecloud/video/discover/bit-rate.html